Józef Darski

23/02/2008
W grudniu 1990 roku parlament uchwalił Ustawę o Głównym Inspektorze Sił Zbrojnych, by w ten sposób dodać cywilną kontrolę nad MON pozostającym wówczas nadal w rękach komunistów. Nie mianowano jednak nikogo, gdyż po przejściu MON przez cywila, posłowie nie widzieli takiej potrzeby. Po rozpadzie federacji dyskusja nad celowością istnienia GISZ...
23/02/2008
Slużba Národní Bezpecznosti dzieliła się na dwa równoległe piony: Veżejná Bezpecznost - VB, Bezpieczeństwo Publiczne czyli czeski odpowiednik Milicji Obywatelskiej i Státní Bezpecznost - StB, Bezpieczeństwo Państwowe, a więc Służbę Bezpieczeństwa. VB podłegała republikańskim ministerstwom spraw wewnętrznych MSW, natomiast StB federalnemu MSW, z...
23/02/2008
ŁUŻYCE Dzisiejsze Dolne i Górne Łużyce - Lużice obejmują obszar 20 tysięcy km kw. i stanowią pozostałość terenów zasiedlonych w VI wieku przez Serbów Łużyckich, którzy wówczas zamieszkiwali przestrzeń między linią biegnącą od Frankfurtu nad Odrą przez Köpenick, Jüteborg do Barby nad Łabą a pasmem gór północnoczeskich oraz rzekami Bóbr na...
23/02/2008
SPÓR O SENAT (do 1996) Uchwalona w grudniu 1992 roku Konstytucja Republiki Czeskiej przewidywała utworzenia Senatu. Pierwszy Senat miał mieć z konieczności charakter tymczasowy, gdyż jego kadencja byłaby skrócona, by kolejne wybory do Senatu i Izby Poselskiej mogły przypaść w tym samym terminie. Powołanie Senatu popierali ludowcy KDS i ODA, ale...
23/02/2008
Od 1990 roku Klaus, najpierw jako federalny minister finansów, a następnie premier czeski, konsekwentnie realizował program reform naszkicowany jeszcze przed Listopadem w omówionym już opracowaniu «Czechosłowacja na rozdrożu». 2 października 1990 roku uchwalono pierwszą ustawę restytucyjną obejmującą konfiskaty z lat 1955 - 1961. Przewidywała ona...
23/02/2008
Zwrot majątku kościelnego łączył się z ogólnym problemem restytucji własności stowarzyszeń, organizacji, związków wyznaniowych, gmin itp. Należy zaznaczyć, że w 1947 roku reforma rolna pozbawiła Kościół katolicki znacznej części ziemi, ewentualna restytucja miała więc dotyczyć stanu po parcelacji (po 25 lutego 1948 roku), a zwłaszcza zwrotu...
23/02/2008
Skupiska dawnych kolonistów czeskich występują w Chorwacji, Wojwodinie, Banacie serbskim i rumuńskim oraz na Wołyniu i w Besarabii, tj. w krajach, do których emigrowali czescy chłopi w XIX wieku. (O 60 tysięcznej mniejszości czeskiej na Słowacji i 400 tysięcznej mniejszości słowackiej w Czechach, patrz: Józef Darski, Słowacja...) W 1981 roku w...
23/02/2008
Po II wojnie światowej na mocy dekretu nr 120 z 1946 roku Benesz anulował konfiskaty dotyczące majątku żydowskiego zabranego po 1938 roku, ale przed 1948 rokiem restytucji nie zdążono w pełni wprowadzić w życie. Ustawy reprywatyzacyjne z lat 1990 - 1991 oddały Żydom własność skonfiskowaną po 1948 roku ale nie dotyczyło to osób i gmin religijnych,...
23/02/2008
Przed II wojną światową na terenie Czech mieszkały na stałe dwie grupy Cyganów: niemieccy Sintowie w północnej i zachodniej części pogranicza czesko-niemieckiego i w okręgu praskim oraz Romowie czescy na Morawach południowych. Ponadto Czechy odwiedzali Cyganie rumuńscy (nomadzi Lovariu lub Calderariu). Gdy w 1938 roku Sudety i Morawy południowe...
23/02/2008
Na terenie styku Czech, Moraw i Słowacji, dawnego Śląska czeskiego i Polski uformowało się odrębne Księstwo Cieszyńskie. Weszło ono w skład Korony Czeskiej w 1327 roku. W wieku XVI językiem urzędowym był czeski. W XIX wieku wśród wieloetnicznej i częściowo obojętnej jeszcze pod względem narodowym ludności Cieszyńskiego rywalizowały ze sobą...
23/02/2008
Mianem kwestii sudeckiej przed wojną określano problem asymilacji państwowej Sudetów i dążenie ich niemieckich mieszkańców do równouprawnienia i autonomii, które zakończyło się traktatem monachijskim. Obecnie pod tym terminem rozumie się wygnanie Niemców Sudeckich i ich starania o obalenie dekretów Benesza, a więc w praktyce restytucję majątkową i...
23/02/2008
Morawianie są Czechami, choć mają silną świadomość odrębności regionalnej ze względów historycznych, zaś w ich języku obecne są liczne regionalizmy. Morawianie są katolikami, podczas gdy elita czeska była protestancka, zaś społeczeństwo w Czechach właściwych w dużym stopniu laickie. Śląsk Opawski i Cieszyński jest pozostałością po czeskim władaniu...
23/02/2008
Projekt przyszłej konstytucji Republiki Czeskiej, przyjęty przez rząd Klausa, przewidywał system parlamentarny i dwuizbowy parlament; do izby niższej wybierano by 200 posłów w wieku co najmniej 21 lat na kadencję czteroletnią, do izby wyższej - senatu wybierano by 81 senatorów w wieku co najmniej 40 lat na kadencję ośmioletnią, ale co cztery lata...
23/02/2008
Mianowany przez prezydenta Havla ministrem spraw wewnętrznych Richard Sacher (30.12.1989) przystąpił w lutym do likwidacji policji politycznej StB. Pierwszym zastępcą Sachra został reprezentant OF i rzecznik Karty 77 - Jan Ruml (kwiecień 1990). 6 tysięcy komitetów strajkowych, które powstały przed 27 listopada 1989 roku, utworzyło Stowarzyszenie...
23/02/2008
W Albanii odbyły się już szóste wybory od czasu gdy komuniści postanowili zlikwidować niewydolny ustrój. Tym razem przebiegu głosowania pilnowało 4 tys. obserwatorów zagranicznych i 3,5 tys. albańskich. Jak zwykle jednak obie strony podważają wyniki wyborów w okręgach, w których przegrały wskazując na presję na wyborców, co wynika w dużej mierze z...
23/02/2008
Od 1997 roku Albania żyje w stanie anarchii, a władze centralne nie kontrolują skutecznie całego kraju. W 1992 roku Partia Demokratyczna Saliego Berishy odniosła niekwestionowane zwycięstwo nad komunistami. Mimo licznych rozłamów, a dzięki naciskom administracyjnym i fałszerstwom wyborczym w 1996 roku Partia Demokratyczna znów uzyskała bezwzględną...
23/02/2008
1) Współistnienie Saliego Berishy i Bashkima Fino na scenie politycznej. Wybory legislacyjne planowane na czerwiec 1997 roku. Nikt nie przejmuje się kryzysem tak bardzo jak tym, w jaki sposób go wykorzystać by zdobyć władzę lub jak go przezwyciężyć by tę władzę utrzymać (Berisha). Berisha nigdy nie ustępuje. Jeden z jego pracowników opowiadał, że...
23/02/2008
W Polsce cena świadectw udziałowych na wolnym rynku skoczyła z 20 do 120 złotych. Nie zawsze jednak tak się dzieje i dlatego warto zastanowić się nad warunkami, w których powszechne uwłaszczenie zamienia się w kpinę. W związku z prywatyzacją kuponową w Albanii wprowadzono dwa typy papierów wartościowych zwanych letra me vlere: lekami...
23/02/2008
Prezydent Albanii, Sali Berisha ogłosił wynik pierwszej tury wyborów parlamentarnych nazajutrz po głosowaniu z 26 maja 1996 roku; jego Partia Demokratyczna odniosła miażdżące zwycięstwo, zdobywając podobnie jak w 1992 roku, kiedy była jeszcze bardziej ogólnonarodowym ruchem sprzeciwu niż partią polityczną, 65% głosów, co umożliwi jej samodzielne...
23/02/2008
I – Wybory: Tylko Berisha zna dokładną datę, ale oficjalnie mówi się o 2 czerwca. Prezydent republiki ustala datę wyborów praktycznie według własnego uznania („po konsultacji z najważniejszymi siłami politycznymi”). Jednak wybory muszą się odbyć co najmniej 45 dni przed i maksymalnie 3 miesiące po rozwiązaniu parlamentu – więc po 4 kwietnia....
23/02/2008
Po siedmiu miesiącach nieobecności znów ląduję w Tiranie. Na lotnisku zaskakuje mnie przyjemna niespodzianka, usprawniono bowiem kontrolę paszportową i kazało się, iż niepotrzebnie biegłem, by tym razem być pierwszy przy okienku. Bagaże jednak nadal podawane są ręcznie, a już po wyjściu z budynku podróżnych osaczają grupy chłopców, którzy usiłują...
23/02/2008
ALBAŃSKIE PARTIE POLITYCZNE PARTIA SOCIALISTE (PS) - Partia Socjalistyczna. przewodniczący - Fatos Nano (były profesor marksizmu, odsiaduje karę za kradzież włoskiej pomocy humanitarnej). sekretarz generalny - Gramoz Ruczi (odpowiedzialny za masakrę w Szkodrze w 1991, podpisał też listę regionalną osób przeznaczonych do rozstrzelania.) Partia...
23/02/2008
  1992 1995   1995 1999   1999 2003 RZĄD   OPOZYCJA   RZĄD   Isamaa (+LDP...
23/02/2008
Już w okresie kryzysu w sierpniu 1991 roku doszło do negocjacji między Radą Najwyższą i Kongresem Estonii na temat utworzenia wspólnego organu, którego zadaniem byłoby przygotowanie nowej konstytucji, przy czym pierwsze wybory parlamentalne w 1992 roku odbywały się już w ramach nowej konstytucji. Zgromadzenie Konstytucyjne złożone z...
23/02/2008
W Estonii sprawami bezpieczeństwa zajmuje się kilka służb: Kaitsepolitsei, czyli w wolnym tłumaczeniu Policja Bezpieczeństwa, stanowi odpowiednik naszego UOP-u, Służba Informacyjna MSZ prowadzi biały wywiad, Kaitseliit czyli Związek Obrony, odpowiednik Gwardii Narodowej i zaplecze kadrowe armii, posiada własny Departament wywiadu, a ponadto Służbą...
23/02/2008
7 marca odbyły się trzecie wolne wybory w niepodległej Estonii. Największą liczbę głosów - około 25 proc - zdobyła Partia Centrum, co dało jej 29 miejsc w 105 osobowym parlamencie - Riigikogu. Przewodniczący Centrum, Edgar Savisaar już dwukrotnie był premierem; w latach 1990-1991 i 1995-1996. Za drugim razem musiał ustąpić, gdy wyszło na jaw, iż...
23/02/2008
Od czasu odzyskania niepodległości przez Estonię Bruksela stale wywiera naciski na Tallin by złagodził ustawodawsto językowe i przepisy o obywatelstwie zmuszające napływową ludność rosyjskojęzyczną do nauki języka estońskiego. Max van der Stoel, Wysoki Komisarz OBWE, stwierdził ostatnio, iż poprawki do ustawy językowej przyjęte w 1998 roku nie...
23/02/2008
11 maja 1996 roku Estonię odwiedził premier Ukrainy Jewhen Marczuk, by sfinalizować wejście w życie umowy o wolnym handlu podpisanej przed kilku miesiącami przy okazji wizyty w Tallinie prezydenta Leonida Kuczmy. Premier Tiit Vähi, szef postkomunistycznej Partii Koalicyjnej, wyraził pragnienie utworzenia jednej przestrzeni gospodarczej bałtycko-...
23/02/2008
10 października 1995 roku, w pięć dni po ujawnieniu rezultatów rewizji przeprowadzonej 22 września w lokalu prywatnej agencji ochraniarskiej Security Intelligence Agency - SIA, premier Tiit Vähi zdymisjonował ministra spraw wewnętrznych Edgara Savisaara, a postkomunistyczna Partia Koalicyjna szefa rządu zerwała koalicję z wywodzącą się z lewicy...
23/02/2008
Jak ogłosiła w lipcu Estońska Agencja Prywatyzacyjna, spośród 600 dużych i średnich przedsiębiorstw sprywatyzowano 433, własnością państwa pozostanie około 20 spółek, 50 przeznaczono do bardzo ograniczonej prywatyzacji kuponowej, zaś sprzedaż największych spółek, takich jak koleje, energetyka, porty telekomunikacja, ukończona zostanie do...
23/02/2008
Isamaa początkowo chciała przyciągnąć Partię Koalicyjną, ofiarowując jej resorty gospodarki, finansów i transportu, aby rozbić Kindel Kodu, ale ostatecznie zwyciężyła koncepcja rządu centroprawicowego i antykomunistycznego, zaś w opozycji znalazły się rywalizujące ze sobą Centrum i dwa kluby KindeI Kodu. Na premiera desygnowano Laara (8.10),...
23/02/2008
22 lutego 1998 roku delegacja Ekumenicznej Cerkwi Prawosławnej (konstantynopolitańskiej) ogłosiła w Tallinie decyzję patriarchy Bartolomeusza o ponownym przyjęciu Estońskiej Apostolskiej Cerkwi Prawosławnej pod jurysdykcję Konstantynopola. Oznacza to przywrócenie związku kanonicznego między obu Kościołami na zasadzie autonomii dla Cerkwi...
23/02/2008
Niestety nie istnieje najnowsza historia Estonii. Dysponujemy jedynie starszymi pracami: M. Ojamaa, Eesti ajalugu (Historia Estonii), Stockholm 1946; Evald Uustalu, The History ot the Estonian People, London 1952. Ostatnio pojawiła się praca poświęcona pierwszym organizacjom plemiennym Estów: Sulev Vahtre, Muinasaja Loojang Eestis. Vabadusvoit1us...
22/02/2008
Po przyłączeniu Estonii władze sowieckie wykroiły z jej terytorium dwa okręgi: Narwa (3 gminy na lewym, rosyjskim brzegu Narwy: Narva, Piiri i Raja) oraz Petseri (gminy: Linnusa, Senno, Vilo, Kalda, Saatse, Petseri, Roodva i Louna) - na etnicznym pograniczu estońsko-rosyjskim i przyłączyły je do Republiki Rosyjskiej. W ten sposób...
22/02/2008
Po okresie represji Estonia zaczęła odżywać w latach 1960-tych, które przyniosły pewną stabilizację i ograniczoną liberalizację. W 1968 roku pojawiła się pierwsza publikacja niezależna - polemika z tezami Andreja Sacharowa zawartymi w jego pracy: Rozmyślania o postępie, pokojowym współistnieniu i wolności intelektualnej, głoszącej jakoby rozwój...
22/02/2008
Litwini i Łotysze oraz wymarłe już plemiona Jaćwingów i Prusów należą do bałtyckiej grupy ludów indoeuropejskich. Przodkowie Bałtów przybyli nad Morze Bałtyckie około XII w. p.n.e. i prawdopodobnie wówczas stanowili jeszcze razem z przodkami Słowian jedną wspólnotę językowo-etniczną, która rozpadła się na dwie grupy dopiero w V wieku p.n.e....
21/02/2008
1987 Wiosna - przez Estonię przechodzi fala protestów przeciwko budowie kopalni fosforytów w Kabala-Tőlne, co wiązałoby siź z masowym napływem Rosjan, powstaje ruch zielonych kierowany przez KGB (Vello Pőhla), nomenklaturę narodową (Tiit Made) i antykomunistów (Jüri Liim). Jest to początek masowego ruchu, przygotowującego społeczeństwo...
21/02/2008
WSPÓŁPRACA BAŁTYCKA Państwa bałtyckie nie stanowią ani jedności kulturalnej, ani politycznej czy gospodarczej. Współpraca między nimi wynika więc nie z przyczyn naturalnych, ale wyłącznie z woli politycznych elit, które w różnych momentach i nie zawsze jednocześnie tworzyły mit bałtyckiej jedności gdyż uważały, że w ten sposób łatwiej...
21/02/2008
W 1962 roku wykryto na Łotwie organizację, której nadano nazwę "Federacja Bałtycka", gdyż jej członkowie snuli plany powołania takiej wspólnoty po odzyskaniu niepodległości. Osiem osób, w tym Gunars Astra i Viktors Kalnińsz, zostało wówczas skazanych na kary od 8 do 15 lat łagru. Organizacja łotewska nie miała jednak, mimo swej nazwy, żadnych...
20/02/2008
Wybory prezydenckie na Litwie wygrał w drugiej turze Rolandas Paksas, szef Partii Liberalnych-Demokratów uzyskując 55,15 proc. głosów wobec 44,85 proc. oddanych na dotychczasowego prezydenta Valdasa Adamkusa. Fakt, że zarówno lewica, jak i prawica nie poparły Paksasa nie świadczy o wysokiej kulturze politycznej na Litwie, ani o jego populizmie...
20/02/2008
Partie 1990   1992   1992-1996 1996-2000 2000-2004 POLACY 6   8...
20/02/2008
Litwa ma duże szanse na znalezienie się w następnej grupie nowych członków NATO. Przyjęty program przygotować przewiduje, że w roku 2001 budżet obrony powinien osiągnąć poziom wydatków 2 proc pkb. Zdaniem Landsbergisa "na skutek wysiłków Rosji szerzą się na Litwie sceptyczne poglądy wobec Sojuszu, osłabiające entuzjazm litewskiej opinii publicznej...
20/02/2008
Ministerstwo Obrony Kraju dysponuje kontrwywiadem i wywiadem wojskowym; MSW kieruje policją, ale inaczej niż w Polsce, nie zajmuje się sprawami bezpieczeństwa narodowego, które stanowią domenę Departamentu Bezpieczeństwa Państwa - Valstybes Saugumo Departamentas, czyli odpowiednika polskiego UOP. Kierownika VSD mianuje parlament, ale na wniosek...
20/02/2008
Historia najnowsza Litwy nie została jeszcze napisana. Można korzystać z wydanej w USA w latach 1950-1960 30 tomowej Encyklopedii Litewskiej (Lietuviu[ Enciklopedija). Jerzy Ochmański, Historia Litwy, Wrocław 1982, s. 413, poświęca stosunkowo mało miejsca czasom najnowszym i choć w swoim czasie zakazana była na Litwie ze względu na zdjęcie A....
20/02/2008
Północna część okręgu królewieckiego zamieszkana była przez Litwinów, natomiast półwysep Sambijski przez Prusów. W kościele i szkołach parafialnych w XVI wieku używano języków miejscowych; po litewsku i prusku drukowano też literaturę religijną. W wyniku kolonizacji wewnętrznej doszło do zasymilowania części Prusów przez ludność litewską. Obszar,...
20/02/2008
Litwini nigdy nie czuli się zagrożeni wynarodowieniem przez prawosłwnych Rosjan, których uważali za cywilizacyjnie stojących niżej. Litewskie poczucie narodowe kształtowało się w opozycji do Polaków i w walce z polonizacją. Bez świadomego stworzenia bariery między Litwinami i Polakami nowej inteligencji litewskiej, wywodzącej się za stanu...
20/02/2008
W działalność opozycyjną na Litwie w latach siedemdziesiątych angażowały się grupy związane z Kościołem lub z kręgami narodowymi, natomiast nowa, ukształtowana już w czasach sowieckich inteligencja litewska nie stawiała na ogół oporu lub żyła w symbiozie z władzami partyjnymi. Zwłaszcza intelektualiści należeli do establishmentu partyjnego. Ta...
20/02/2008
Litwa dzieli się na 44 rejony (,,rajonai"); noszą one nazwy miast, w których urzędują władze administracyjne rejonów: Skuodas, Mażeikiai, Naujoji Akmene, Joniszkis, Pakruojis, Pasvalys, Birżai, Kretinga, Plunge, Telsziai, Sziaulai, Radviliszkis, Paneveżys, Kupiszkis, Anykszcziai, Rokiszkis, Utena, Zarasa, Ignalina, Klaipeda, Silute, Szilale...
19/02/2008
Poprzednio napisałem, iż postkomunistyczne stronnictwa, Smer Roberta Fico i HZDS -partia Mecziara oraz bezpieczniacka Narodowa Partia Słowacka, chociaż w sensie ideologicznym są sobie najbliższe, nie będą mogły się z sobą pogodzić ze względu na osobę byłego trzykrotnego premiera, który nie jest zdolny do współpracy z kimkolwiek. Ponadto, jeśli...
19/02/2008
Wybory na Słowacji zakończyły się zmianami w obozie postkomunistycznym; znikły dwie partie, tradycyjni komuniści i byli gorbaczowcy czyli odpowiednik naszego SLD. 50 mandatów zdobyło nowe stronnictwo postkomunistyczne Roberta Fico - Smer -Socjaldemokraci. Fico na czas wystąpił z partii, założył nową, bardziej lewicową i wygrał wybory jako człowiek...

Pages