2. Halford MacKinder (1861-1947)

Geografia – dwa wyznaczniki: przestrzeń i działalność człowieka
 
1904 The Geographical Pivot of History  (Oś kontynentalna, patrz pdf)  3 m-ce później powstała Entente Cordial
 
Europa kształtuje się w obronie przed inwazjami nomadów. 3 okresy:
 
1. Epoka przedkolumbijska
Europa izolowana (zamknięta w klatce) i atakowana przez koczowników
 
2. Epoka kolumbijska
Europa dokonuje ekspansji morskiej i kontynentalnej (kozacy podbijają Syberię) i dominuje nad światem
Ekspansja morska – Zachód i kontynentalna – Rosja
Działania według schematu Grecja – Rzym,
Opozycja: germańsko-romańskie ludy – morze, grecko-słowiańskie - kontynent
 
3. Epoka postkolumbijska
Zamknięte systemy polityczna w skali globalnej.  (pamiętajmy: data wydania 1904)
 
Geopolityce zachodni dzielą się na upatrujących niebezpieczeństwa w sojuszu rosyjsko-niemieckim lub rosyjsko-chińskim. MacKinder należy do pierwszej grupy, ale dostrzegał już możliwość połączenia sił chińsko (japońsko) – rosyjskich.
 
Koncepcja – Heartlandu
 
Wielki step rozciąga się od Puszty do pustyni Gobi, obszar bezodpływowy skąd wyruszają koczownicy, którzy najeżdżają: Europę, Ruś, Persję, Indie i Chiny.
 
Obszar rdzeniowy – Rosja – następczyni imperium mongolskiego - naciska na: Finlandię, Skandynawię, Polskę, Turcję, Persję, Indie, Chiny.
 
Rosja zajmuje centralną pozycję strategiczną w Eurazji
Niemcy mają centralną pozycję strategiczną w Europie
 
Mapa – Heartland w 1904 definiowany jako obszar od Iranu do M. Arktycznego i od Syberii Zachodniej i dorzecza Wołgi do Dalekiego Wschodu (zmienia się po I i po II wojnie światowej, gdyż autor uwzględnia przebieg i wyniki wojny)
 
Półksiężyc wewnętrzny poza Heartlandem – Chiny, Indie, Turcja, Afryka
Półksiężyc zewnętrzny poza Heartlandem – Wlk. Brytania, Czarna Afryka, USA, Kanada, Australia i NZ, Japonia.
 
Rywalizacja na Atlantyku między Wschodem (kontynent) i Zachodem (morze)

Opozycja mobilność nawodnej i lądowej:

Model turecki panowania – mobilność nomadyczna
Model arabski – połączenie mobilności morskiej (nad rzekami i morzami) i lądowej (koń, wielbłąd).
 
Rimland – koncepcja – wniosek: nie wolno dopuścić właściciela Heartlandu do wybrzeża kontynentu
 
Gdyby Niemcy połączyły się z Rosją, nastąpiłaby rozbudowa infrastruktury, ekspansja na tereny nadmorskie i panowanie nad wyspą światową (zasoby globalne plus organizacja i technologia niemiecka – por. Lenin o rew. światowej). Nie wolno dopuścić by Rosja przebiła się do oceanu (czyli zajęła Rimland).
 
Wariant Rapallo Wschodniego
 
Chiny (kierowane przez Japończyków - 1904) podbijając Rosję, stworzyłyby niebezpieczeństwo dla światowej wolności, bo połączyłyby front oceaniczny z zasobami kontynentu i zdobywają przewagę wynikającą z zajmowania  Pivot/Heartlandu.
 
Rozmowa z Piłsudskim – cordon sanitaire – Bałtowie, Białoruś – Ukraina – Płd. Rosja – co pozostało po Wersalu. Zapora między Niemcami a Rosją (cel bolszewików - Niemcy)
 
Doktryna Monroego – 1823
 
1919 – Democratic Ideals and Reality
 
Organizacja, strategia, gra zamiast wojny – przykład Prus (przeciwnik sojusznikiem, uwikłanie przeciwników). Idealiści i organizatorzy.
 
Dwa modele

Anglia – laisseferyzm – Niemcy – cła ochronne  
 
Nie ma skutecznej federacji z dominującym partnerem.
Siła, która zapobiegłaby starciu racji stanu, nie przerodziłaby się ani w światową tyranię, ani w podbój.
Demokracja odmawia myślenia strategicznego, zmusza ją do tego tylko konieczność obrony.
 
Dominacja lądu nad morzem
 
Człowiek morza – potęga morska zależy od baz,
Wyspa Świata – Sahara granicą wewnętrzną nie Morze Śródziemne
Wyspa Świata – jeśli stanie się bazą potęgi morskiej – opanuje resztę
kontrola Rimlandu przez przeciwnika (mocarstwo Heartlandu) śmiertelnym zagrożeniem
 
Człowiek lądu – kontrolując wybrzeże eliminujemy potrzebę floty wojennej – Rzym (morze zamknięte)
 
Heartland – Syberia Zachodnia, Turkiestan, zlewisko Wołgi to Płn., środek i Zachód – wielka stepowa nizina
Heartland, Arabia i Sahara są niedostępne dla ludów morza. Graniczy z nimi południowy Heartland  (tu błąd w tłum. S. 216)
Imperium Arabów zostało obalone przez Turków z Heartlandu
Granice Sahary i Tybetu powodują, że bardziej niż z Chinami i Indiami Heartland zżyty jest z Europą i Arabią (s. 226 tłum. Niejasne południowy Heartland w Afryce, pow. być: z Afryką)
Skoro dziś potęga lądowa może zamknąć Pontus Euxinus musi on zawierać się w Heartlandzie, poza nim leży tylko bawarska, nieżeglowna część Dunaju. Bałtyk może też zamknąć potęga lądowa.
 
Heartland dla celów strategicznych obejmuje: Bałtyk, środkowy i dolny Dunaj, M. Czarne, Azję Mniejszą, Armenię, Iran, Tybet, Mongolię – w jego wnętrzu znajdują się Prusy-Brandenburgia-Austro-Węgry i Rosja
 
Granica między Europą Zachodnią (część Niemiec, Holandia, Wenecja) a Wschodnią (Berlin, Wiedeń) przebiega wzdłuż linii prowadzącej od Adriatyku do Morza Północnego.
 
Kontrola nad Europą Wschodnią – daje kontrolę nad Heartlandem – kontrola nad Hearlandem pozwala na kontrolę nad Wyspą światową (Eurazja i Afryka Płn.) – kontrola na Wyspą światową pozwala na kontrolę nad światem.
 
Za Napoleona – przewaga cywilizacyjna Zachodu w wojnie ze Wschodem była neutralizowana przez Anglię.
 
Święte Przymierze to zjednoczenie Europy Wschodniej
Europa Zachodnia: blok germański i romański;
Europa Wschodnia: blok germański i słowiański,
Bismarck – celem jego polityki – było podzielenie Europy Zachodniej i kontrolowanie przez Prusy Europy Wschodniej, narzucenie traktatu celnego Rosji – 1907. Za Bismarcka centrum Europy Wschodniej przeniosło się z Petersburga do Berlina (brak równości, I wojna wynikiem próby ujarzmienia buntu Słowian przeciw Prusom, Słowiańszczyzna zaplecze dla Niemiec: surowce i rynek zbytu).
 
Podbój Rosji przez Niemcy da taki sam efekt jak ich sojusz - Kontrolę nad Heartlandem
 
Konieczna równowaga sił między Niemcami i Słowianami (nie chodzi o Rosjan) i ich niepodległość.
 
Trzy bloki – równowagę sił daje trzeci blok między Rosją a Niemcami (wew. 3. bloku równowaga wynikać będzie z faktu, iż z powodu zbytniej różnorodności, bez pomocy z zewnątrz, żaden jego uczestnik nie zapanuje nad całością)
 
Mitteleuropa Naumana – to niestabilność, bo Niemcy i Słowianie – naturalni rywale byliby razem
Kolejna wojna (1914-1918) zakończyła się bez rozstrzygnięcia sporu Niemiecko-Słowiańskiego
Polska i Czechosłowacja stanowią zwieńczenie trójkąta 7 narodów niepodległych między Niemcami i Rosją.
 
Propozycje MacKindera mające rozwiązać spór
 
Polska – dostęp do Bałtyku, wymiana ludności Poznańskie – Prusy Wsch.
Czechosłowacja – jeden naród
Słowianie Płd. – trzy plemiona
Rumunia – inkorporacja lub wymiana ludności z Wągrami
Bułgaria i Serbia – pogodzenie przez Sprzymierzonych
 
Gdyby Grecję opanowało mocarstwo Heartlandu zagroziłoby morskim państwom i Wyspie świata
 
Chronić Indusów i Chińczyków przed podbojem Heartlandu (czyli Rosji)
 
Kluczowe punkty w Heartlandzie i Arabii:
 
Wyjście na Bałtyk, Palestyna, Syria, Mezopotamia, Bosfor, Dardanele - umiędzynarodowione
 
Popiera kolonizację żydowską w Palestynie, by żydzi nie byli do wynajęcia przez różne potęgi.
 

Autor publikacji: 
GEOPOLITYKA: