Łotysze - ruch narodowy

ŁOTWA

Organizacje narodowe

Okres istnienia

 

 

Koncepcje

 

 

Kadry

 

 

Nowołotysze (ośrodek - Dorpat)

 

 

II połowa XIX w.

 

 

Zbierali twórczość ludową i zajmowali się pracą kulturalną;

Zasada: myśleć, mówić i pisać po łotewsku

Alunans,

K. Valdemars

K. Barons

A. Kronvalds

Nurt rusofilski

1862 - Peterburgas Avizes (Gazeta Petersburska),

Baltijas Vestnesis

Baltijas Zemkopis

 

 

 

II połowa XIX w.

 

 

Łotewsko-słowiańska krew;

Niemcy - największe niebezpieczeństwo dla bytu narodowego Łotyszy;

Rosyjs

ki powinien być drugim językiem Łotyszy;

Współpraca ze słowianofilami

K. Bezbardis

K. Valdemars

 

 

Nurt jauna strava

1886 - pismo Dienas Lapa (Dziennik) - Ryga

Od lat 80 XIX w., po represjach 1897 r. zszedł do podziemia i zradykalizował się

Socjaliści

 

Janis Rainis (idea unii łotewsko-litewskiej);

J. Jansans

Związek łotewskich socjaldemokratów (Zurich)

Powstał w 1903 r.

Postulat oderwania się Łotwy od Rosji i utworzenia niezależnej republiki

Mikelis Valters

 

Unia Socjaldemokratyczna

 

 

1903-1904 (odłam Łotewskiej Socjalistycznej Partii Demokratycznej, która w 1906 r. Weszła w skład SDPRR, nie podzielający jej poglądów na kwestie narodowe)

 

Połączenie wszystkich ziem zamieszkanych przez Łotyszy (Łatgalii - Inflant Polskich, Kurlandii i płd. Liwlandii - Vidzeme) w odrębną jednostkę autonomiczną z własnym parlamentem i organem wykonawczym (w ramach Rosji)

 

Obrady przedstawicieli gmin wiejskich gubernii inflanckiej i kurlandzkiej

3 XII 1905 r., Ryga

 

Żądania samorządu terytorialnego

 

Ruchy łotewskie podczas r

ewolucji 1905 r.

 

1905 r.

 

 

Wystąpienia przeciwko klerowi niemieckiemu, żądania zjednoczenia ziem łotewskich w jednym organizmie terytorialnym. Socjaldemokraci: żądali dla Łotwy statusu Finlandii

 

Jednostki strzelców łotewskich

 

 

Od 1 VIII 1915 do 1917 r. (większa część na czele z Vacetisem przeszła na strone bolszewików, mniejsza (gen. Janin) walczyła po stronie Kołczaka, a w 1918 roku wraz z czeskimi legionistami przypłynęła z Władywostoku do Rygi.)

Walczyły przy boku armii rosyjskiej, miały własne dowództwo i język dowodzenia, 130 tys. żołnierzy

 

Powołane z inicjatywy posłów do Dumy-Łotyszy

J. Goldmanisa,

J. Zalitisa

 

 

Łotewska Partia Narodowo-Demokratyczna (w Moskwie)

 

 

1917 (po rewolucji lutowej)

 

 

Powstała wokół gazety

Dzimenes Atbalss;

Rosja jest nienaturalnym konglomeratem, jej podział jest konieczny, początkowo (II 1917) postulat autonomii, później - radykalizacja: dążenie do niepodległości)

 

Konferencja wszystkich łotewskich organizacji

 

 

VII 1917, Ryga

 

 

Prawo do pełnego samostanowienia Łotwy w granicach etnicznych

 

 

Związek chłopski (K. Ulmanis - pierwszy premier niepodległej Łotwy), Demokratyczny Związek Łotyszy - powst. w 1917 r., Łotewska Socjalistyczna partia rewolucyjna (powst. 1913 r.)

 

 

Zebranie przedstawicieli wszystkich partii łotewskich (oprócz bolszewików)

 

18 XI 1917 r., Valka

 

 

Zwołanie Saiema (Sejmu);

Utworzenie odrębnej autonomiczne prowincji łotewskiej w ramach rosyjskiego państwa federacyjnego

J. Goldmanis

J. Zalitis

J. Czakste (przewodniczący Rady Ludowej, która 18 XI 1918 proklamowała niepodległość Łotwy)

 

Autor publikacji: 
MNIEJSZOŚCI I RUCHY NARODOWE: