Słowacja - ruch narodowy

SłOWACJA

Początki odrodzenia narodowego pod koniec XVIII wieku. Wtedy powstaje Słowackie Towarzystwo Naukowe z ks.Arturem Bandakiem. Zapoczątkowało powstanie odrodzonego języka słowackiego

Z kolei grupa intelektualistów protestanckich (protestanci wówczas ok.25% ludności Słowacji) uważała, iż istnieje jeden naród słowiański, podzielony

tylko na poszczególne plemiona.

Lata 40 XIX wieku – Ludovit Stuhr stawia tezę o samodzielności języka słowackiego i postulat oddzielenia od Węgier. Grupa jego zwolenników w czasie Wiosny Ludów wydała w Liptowsim Mikulaszo proram (10 V 1848): stworzyć sejm węgierski z reprezentacją wszystkich narodów, oraz sejmy lokalne; wprowadzić lokalne jezyki do miejscowej administracji i szkolnictwa

VI 1861 – Memorandum Narodu Słowackiego w ŚW.Martinie, postulaty: zachować jedność imperium habsburskiego, ale z wydzieleniem obszaru zamieszkanego przez Słowakow w odrębną jednostkę administracyjną (Słowackie Okolie), w której zagwarantowane by też były prawa innych narodów. Ponadto domagano się odpowiedniej reprezentacji Słowaków w parlamencie, wprowadzenia języka słowack

iego do lokalnej administracji, sądów i szkolnictwa.1863 powstaje Macierz Słowacka

Druga opcja: tzw. Nowa szkoła (skupiona wokół czasopisma „Slovenske Noviny”). J.Palerch, J. Bobula, J.Pozdech, M. Dula – wierzyli w węgierski federalizm, byli [przeciwni wyodrębnianiu ziem słowackich. Stracili na znaczeniu po węgierskiej ustawie narodowościowej 1869, twierdzącej, iż istnieje jeden naród węgiersski. Odtąd ustawiczna madziaryzacja

I partia polit – Słowacka Partia Narodowa (SNS). Powstała 1871 w Św. Martinie, początkowo głownie pod wpływem dzialaczy ewangelickich. W programie wykorzystała Memorandum z 1861.Później wyodrębniły się 3 frakcje:

  1. marcińska (Svetozar Horban-Vajansky; organ „Narodne Noviny” – pozostawali wierni memorandum z 1861
    • głosiści (hlasiści), zgrupowani wokół pisma „Hlas”, od 1898 (Pavol Blaho, Vavro Szvobara) Grupa proczeska, pod wpływami Masaryka i jego koncepcji jedności Czechów i Słowaków
      • ludacy (wokół pisma „Slovenske Ludove noviny”) August Hlinka, Franciszek Skyczak, Ferdynand Jurga) Od 1895 tworzą w parlamencie węgierskim frakcję w ramach Węgierskij partii Ludowej, a w roku 1913 odłączają się od SNS tworząc Słowacką Partie Ludową (SLS)

Była tam też orientacja demokratyczna (Milan Hodża). Popierali arcyksięcia Ferdynanda, licząc na przebudowę

monarchii.

Autor publikacji: 
MNIEJSZOŚCI I RUCHY NARODOWE: