You are here

GRU i jego odpowiedniki w bloku

ГРУ ГШ ВС России - Главное разведывательное управление Генерального штаба Вооружённых Сил Российской Федерации
GRUGławnoje Razwiedywatielnoje Uprawlenije – Główny Zarząd Wywiadu jest wywiadem wojskowym, obecnie całkowicie samodzielnym. Od 1997 roku szefem jest Walentin Korabielnikow, wojskowy, 20 lat w GRU, poprzednio zastępca (1992-1997), jednocześnie członek Rady Nadzorczej Promeksportu. Naczelnik GRU podlega naczelnikowi Sztabu Generalnego i ministrowi obrony.
 
1917 – Wydział Generała-Kwatermistrza Zarządu Głównego Sztabu generalnego okresu przedrewolucyjnego (GUGSz)
 
 

  1. Maj 1918 – Wydział Wojskowo-Statystyczny Zarządu Operacyjnego (Военно-статистический отдел Оперативного управления) Wszechrosyjskiego Sztabu Generalnego
  2. Jednocześnie Wydział Wywiadu Sztabu Rady Wojennej
  3. Wydział Operacyjny Ludowego Komisariatu Obrony (Оперативный отдел - Оперод Нко)

 
Wrzesień 1918 – Rewolucyjna Rada Wojenna (Реввоенсовет)
Październik 1918 – utworzono Sztab Riewojensowietu
5 Listopada 1918 – przemianowano Sztab Riewojensowietu na Sztab Polowy Riewojensowietu
 
5 Listopad 1918 – Registrupr – Zarząd Rejestracyjny (Регистрационное управление) Sztabu Polowego Riewojensowietu
 
Luty 1921 – Zarząd Rejestracyjny włączono do Sztabu RKKA
 
Kwiecień 1921 – Razwiedupr – Zarząd Wywiadu Sztabu RKKA (Разведывательное управление Штаба РККА)
 
Listopad 1922 - Razwiedupr / Zarząd Wywiadu Sztabu RKKA przekształcono na Wydział Wywiadu I Zarządu pomocnika naczelnika Sztabu RKK (Разведывательный отдел) i ograniczono zakres działania
 
1924 – przywrócono Zarząd Wywiadu Sztabu RKKA  (Разведывательное управление Штаба РККА)
 
Wrzesień 1926 – zmieniono nazwę Zarząd Wywiadu Sztabu RKKA na IV Zarząd Sztabu RKKA
 
Sierpień 1934 - IV Zarząd Sztabu RKKA przemianowano na Zarząd Informacyjno-Statystyczny RKKA (Информационно-статистическое управление РККА) i zabierając ze Sztabu Generalnego podporządkowano ministerstwu obrony - NKO
 
Listopad 1934 - IV Zarząd Sztabu RKKA przemianowano na Zarząd Wywiadu RKKA (Разведывательное управление РККА) i podporządkowano bezpośrednio ministrowi obrony, którym był od czerwca 1934 Kliment Woroszyłow. Wywiad wojskowy działał więc bez nadzoru Sztabu Generalnego RKKA.
 
Maj 1939 – Zarząd Wywiadu RKKA przemianowano na 5 Zarząd NKO,
 
Lipiec 1940 – 5 Zarząd NKO powrócił do Sztabu generalnego jako Zarząd Wywiadu Sztabu Generalnego RKKA
 
16 lutego 1942 - Razwiedupr przekształcono na Główny Zarząd Wywiadu Sztabu Generalnego RKKA (Главное разведывательное управление - ГРУ ГШ РККА). Naczelnik GRU jest z-cą szefa Sztabu Generalnego.
 
22 listopada 1942 – GRU podzielono na:
 
- wywiad zagraniczny i na terenach okupowanych - GRU RKKA i podporządkowano Ludowemu Komisariatowi Obrony oraz
- wywiad wojskowy Zarząd Wywiadu Wojskowego Sztabu Generalnego RKKA (Управление войсковой разведки Генштаба РККА)
 
18 kwiecień 1943 - Zarząd Wywiadu Wojskowego Sztabu Generalnego RKKA przekształcono w Zarząd Wywiadu (Разведывательное управление) i włączoną do niego wywiad na terenach okupowanych zabrany z GRU RKKA a SMIERSZ podporządkowany NKO, zajmował się kontrwywiadem
 
- czerwiec 1945 - Zarząd Wywiadu Wojskowego Sztabu Generalnego Armii Czerwonej i wywiad zagraniczny czyli GRU NKO  połączono w GRU Sztabu Generalnego RKKA (od 3 lipca 1946 Sztab Generalny Sił Zbrojnych)
 
- 30 maja 1947 – w oparciu o wywiad cywilny czyli I Zarząd Główny Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwa i GRU Sztabu Generalnego stworzono Komitet Informacji przy Radzie Ministrów ZSRS
 
Jednocześnie utworzono Służbę Dywersyjno-Wywiadowczą Sztabu Generalnego (Диверсионно-разведывательная служба)
 
Styczeń 1949 – w oparciu o 6 Zarząd Komitetu Informacji i Służbę Dywersyjno-Wywiadowczą Sztabu Generalnego utworzono 2 Zarząd Główny Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych (od 29 czerwca 1950 – Armii Sowieckiej)
 
Jesień 1953 - 2 Zarząd Główny Sztabu Generalnego Armii Sowieckiej przemianowano na GRU
 
X 1950 powołano specnaz
 

Struktura GRU
 
 
  1. Zarządy operacyjno-agenturalne (agentury, nielegałowie)
I Zarząd – wywiad agenturalny: Europa bez Wlk. Brytanii
II Zarząd – wywiad agenturalny: Ameryka Płn. I Płd., Wlk. Brytania, Australia, Nowa Zelandia (świat anglosaski)
III Zarząd - wywiad agenturalny: Azja
IV Zarząd -  wywiad agenturalny: Bliski Wschód i Afryka
V Zarząd – Wywiad operacyjny
VI Zarząd – Wywiad radiotechniczny
 (XIII) Zarząd Wywiadu Kosmicznego
Kierunek 01 – wywiad agenturalny w Moskwie
Kierunek 02 - wywiad agenturalny w Berlinie Wschodnim i Zachodnim
Kierunek 03 - wywiad agenturalny w ruchach narodowowyzwoleńczych
Kierunek 04 - wywiad agenturalny z terytorium Kuby
 
II. Zarządy analityczno-badawcze
VII Zarząd - NATO
VIII Zarząd – poszczególne kraje w różnych regionach
IX Zarząd – Technologie wojskowe
X Zarząd – Przemysł wojskowy
XI Zarząd – Doktryny wojskowe i uzbrojenie jądrowe
Instytut Informacji Wojskowej – biały wywiad lub XII bis – wojna informacyjna (dezinformacja i intoksykacja)
XII Zarząd – zakres działalności nieznany (być może schrony antyatomowe) Teraz broń jądrowa
 
III. Jednostki pomocnicze
Zarząd Operacyjno –Techniczny
VIII Wydział – szyfry
Zarząd Łączności Specjalnej – tajna łączność
Zarząd Polityczny
Zarząd Stosunków Zewnętrznych
Kadry
Zarząd Administracyjno-Techniczny
Wydział wysyłania tajnej informacji
Wydział Finansowy
Wydział Archiwów
Dywersja - Specnaz
14 brygad i 2 pułki szkoleniowe (po 2009 zmniejszono stan do 2-3 brygad)
Nowosybirska Wojskowa i Dowódcza Szkoła Wyższa
- zastosowanie jednostek wywiadu wojskowego
- zastosowanie jednostek wywiadu specjalnego
Akademia GRU – Wojskowo-Dyplomatyczna Akademia Ministerstwa Obrony
- Wydział agenturalnego wywiadu strategicznego
- Wydział agenturalnego wywiadu operacyjnego
- Wydział wywiadu operacyjno-taktycznego
Instytuty naukowo badawcze:
- 6 Centralny Instytut Naukowo-Badawczy
- 18 Centralny Instytut Naukowo-Badawczy
Odpowiedniki GRU:

 
Luty 1984 – konferencja szefów zarządów wywiadów wojskowych – priorytet – kradzież technologii
 
Polska – II Zarządem Sztabu Generalnego LWP
1983 zastąpiono strukturę terytorialno-językową funkcjonalną – zmiana wymuszona przez dekonspirację.
 

Szef Zarządu II Sztabu Generalnego
P
I
O
N
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
O
P
E
R
A
C
Y
J
N
Y
 
130
 
 
3
Z-ca ds. Pionu Operacyjnego Z-ca ds. Pionu Informacyjnego P
I
O
N
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I
N
F
O
R
M
A
C
Y
J
N
Y
 
80
 
49
Główny Specjalista Główny Specjalista
Oddział „Y” Agenturalnego Wywiadu Strategicznego, organizacja i kierowanie pracą agentur – nielegałowie na czas „P” i „W” Oddział Studiów – polityka i strategia wojskowa NATO
Oddział „K” Europejski, rezydentury i agentury (d. I - skandynawski, niemiecki, d. IV - południowy, francuski, Beneluks, d. VIII - brytyjski) Oddział Oceny Sytuacji Wojskowo-Politycznej
Odział „P” Zamorski, rezydentury i agentury (d. VIII – amerykański, australijski, afroazjatycki, d. IV – Algeria, Maroko, Oddział Oceny Sił Zbrojnych NATO
Oddział XII Studiów Specjalnych, analiza sytuacji wywiadowczej Oddział Wydawniczy
Oddział „A” Agenturalny Wywiad Operacyjny, wywiad operacyjny na odcinku frontu, w tym komórki terenowe: Koszalin, Olsztyn, Opole, Katowice, Kraków, Lublin Oddział Informacji Technicznej – kradzież technologii dla GRU
Oddział „C” Operacyjny Krajowy, aparat wywiadowczy w kraju, agentura „N” w instytucjach (d. „X”) Oddział Operacyjny Przygotowania Terenu
Oddział III Attachatów Wojskowych Oddział Dyżurnej Służby Informacyjnej
Wydział Łączności Specjalnej, szyfry, depesze Oddział Informatyki
Zakład Techniki Specjalnej Wydział Audiowizualny

 
Na podstawie: Sławomir Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy, Poznać 2011
 
 
Czechosłowacja – Zarząd Wywiadu Sztabu Generalnego (Zpravodajská správa generálního štábu w tym tajna jednostka 248 – kod VÚ 1313 Praha a VÚ 4438 Praha)
 
Zarządu Wywiadu: rozpoznania operacyjno-agenturalnego (Oddělení operačně agenturního průzkumu), który infiltrował od 1965 roku południowe Niemcy i Francję (Holandia, Płn. Niemcy i Skandynawia przypadały polskiemu AWO) oraz Hiszpanię
 
Wydział rozpoznania strategiczno-agenturalnego (Oddělení strategického agenturního průzkumu), który zajmował się pozostałymi krajami kapitalistycznymi.
 
ZS GS 1985 (Reforma w połowie lat 1970, druga planowana była na lata 1990-te)
 
Naczelnik Zarządu Wywiadu Sztabu Generalnego
8 Wydział – tajne dokumenty, kurierzy (przez MSZ), ewidencja spraw agenturalnych, map,
15 Wydział – kadry
10 samodzielna grupa– kontakty zagraniczne, kierowanie attachatami w krajach socjalistycznych, 28 żołnierzy i 3 cywilów
 
Zastępca naczelnika ds. politycznych
Wydział polityczny
 
Zastępca naczelnika
Sztab Zarządu Wywiadu
5 Wydział – wywiad radiotechniczny i radiowy przeciw NATO – posługiwał się 78 Centrum Radiowym do zadań specjalnych, którego dane opracowywało
 
78 Centrum Radiowe do zadań specjalnych
6 Wydział – łączność, w ramach Sztabu Generalnego i z innymi organami władzy państwowej, próby z nową techniką, wyposażanie agentów wysyłanych zagranicę i attachaty. 2 grupy: łączności międzynarodowej i wyposażenia techiczneg
 
Centrum Łączności
7 Wydział – łamania szyfrów – uzyskiwanie informacji z szyfrowanej i tajnej korespondencji państw NATO, ich wywiadów, zwłaszcza RFN, Francja, współpraca z deszyfracją MSW. 4 grupy: matematyczno-techniczna, służba szyfrowa, szyfry wojskowe, wywiad radiowy. 24 żołnierzy, 1 cywil.
11 Wydział – finanse
16 Wydział – wywiad ogólnowojskowy i planowanie
18 Wydział – służba szyfrów
 
Zastępca naczelnika ds. wywiadu agenturalnego podlega bezpośrednio naczelnikowi ZS GS
Sztab Głównego Centrum
1 Wydział wywiadu operacyjno-agenturalnego – nielegałowie w Austrii i RFN, czasami w innych krajach kapitalistycznych. Zdobywanie informacji o gotowości bojowej jednostek niemieckich, USA, Wlk. Brytanii w Austrii i RFN, uzyskiwanie adresów wywiadowczych na terenie kraju, rekrutacja  agentów, obywateli i cudzoziemców, do działań na terenie kraju i za granicą, przesłuchania aresztowanych cudzoziemców, przygotowania do stanu wojny (tworzenie siatki śpiochów), uzupełnianie 25 Wydziału agentami na długookresowe wyjazdy za granicę. Po powrocie wracali do 1 Wydziału. 1 Wydział – 35 żołnierzy - dzielił się na: Sztab, 1 grupę, 2 grupę i 3 grupę – pozyskiwanie nielegałów do pracy zagranicą.
2 Wydział wywiadu strategiczno-agenturalnego – obszar - USA, Kanada, Meksyk, Wlk. Brytania, Włochy, Portugalia, Hiszpania, Szwecja, Japonia.  Zdobywanie informacji o jednostkach wroga (dyslokacja, technika itp.), o obcych wojskach, współpraca z MSW, tworzenie i zarządzanie rezydenturami, werbowanie agentów,
3 Wydział  specjalnego zabezpieczenia działalności agenturalnej. Przygotowanie materiałów do pracy agenturalnej (informacji, dokumentów), ochrona działań agenturalnych przed obcym kontrwywiadem, uzyskiwanie dokumentów zachodnich, ich falsyfikowanie, zdobywanie map, rozwój techniki. 35 żołnierzy
1 grupa – falsyfikacja obcych dokumentów, wydawanie czeskich dokumentów
2 grupa – szkolenie wysyłanych agentów
3 grupa – rejestr osób i sprzętu, sprawdzanie osób
 
Centrum Rozwoju Technicznego 07
4 Wydział legalizacji i  przygotowania – werbowanie i sprawdzanie kandydatów na agentów w kraju, wybieranie kandydatów dla 26 Wydziału:
1 grupa – sprawdzanie kandydatów gr. 1-2
2 grupa – rekrutacja w kraju
3 grupa – rekrutacja na Słowacji i Morawach
 
17 Samodzielna grupa ochrony miejsc pracy
23 Wydział wywiadu strategiczno-agenturalnego dla Bliskiego, Środkowego i
Dalekiego Wschodu, Bałkanów, Afryki i Azji. 42 żołnierzy. Zdobywanie informacji o sytuacji wojskowo-politycznej i przygotowania do wojskowo-ekonomicznego do wojny (dyslokacje, technologie, cele obcych wywiadów, wywiad USA w III świecie), tworzenie rezydentur, które Wydział wykorzystywał do działań lokalnych, werbowanie cudzoziemców na miejscu. Za łączność z rezydenturami odpowiadał 18 Wydział (szyfry), kurierzy, spotkania.
1 grupa – kierowanie rezydenturami w Syrii, Egipcie, Iraku, Libii, Algerii, Angoli i Etiopii, przygotowywanie agentów do wyjazdu na ten obszar
2 grupa - kierowanie rezydenturami w Jugosławii, Indiach, Afganistanie, Chinach, Północnej Korei  (ČLR), Albanii i Libanie. W dwu ostatnich wypadkach byli pracownikami ambasady
 
25 Wydział wywiadu strategiczno-agenturalnego bliskiego zasięgu (Europa Zachodnia)– długookresowe wyjazdy do zadań za granicą. 128 żołnierzy.
RFN, Berlin Zachodni, Austria, Szwajcaria, Francja, Belgia, Holandia, Szwecja,
Cele, stan, morale armii wroga, dyslokacja, technika,  nabór, szkolenie i kierowanie agentami w terenie, w tym na wypadek wojny (grupa 1 i 3), jako jedyne mogło prowadzić działalność na granicy. Kierowało rezydenturami za pomocą 18 Wydziału lub przez kurierów:
1 grupa – kierowanie rezydenturami w RFN, Austrii, Berlinie Zachodnim, Szwecji. Rezydentury: Bonn („Bory”), Bonn, Kolonia („Hvozd”), Wiedeń („Prusek”), Berlin („Ostrov”) – tu jako misja wojskowa, Szwecja – misja wojskowa.
2 grupa - kierowanie rezydenturami w Francji, Belgii, Holandii, Szwajcarii. Rezydentury: Paryż („Mýtina”), Paryż, Bruksela („Palouk”), Berno („Paseka”)
3 grupa – rekrutacja do sieci agenturalnej w kraju i w/w państwach
4 grupa – przedsiębiorstwo handlu zagranicznego Transakta75
 
26 Wydział Instytut Wywiadu – jednostka szkolna
1 grupa - agentura
2 grupa – języki
3 grupa - planowanie
4 grupa – zabezpieczenie
 
Sekcja informacyjna 74 żołnierzy i 28 cywilów, raporty
Naczelnik sekcji informacyjnej – z-ca naczelnika
 
19 Wydział informacji technicznej i operacyjno-taktycznej: 3 grupy: analiz, informacji, koncepcji
20 Wydział informacji strategicznej
21 Samodzielny wydział – Centrum Wywiadu
22 Samodzielny wydział studialny, wydawniczy i racjonalizacji: 2 grupy: studiów i wydawnicza
 
24 Wydział - Centrum komputerowo-projektowe - powstało w 1987
 
Zastępca naczelnika ds. zabezpieczenia materiałowo-technicznego
9 samodzielna grupa - Przychodnia
12 Wydział rozwoju technicznego
13 Wydział zabezpieczenia materialnego i zdrowotnego
14 Wydział samochodowy: 3 grupy
Centrum Rozwoju Technicznego 08
 
 
 
Węgry – Vezérkári Fönökség – II – VKF-2
 
Na Węgrzech istniał Zarząd II Sztabu Generalnego MON (Vezérkári Fönökség – II – VKF-2). Zajmował się głównie kradzieżą na rzecz ZSRS technologii, elektroniki i informatyki, rywalizując w tej dziedzinie z KDS i RUMNO
W dniach 2-9 września 1978 roku obyły się konsultacje między II Zarządem Sztabu Generalnego LWP a organem finansowym VKF-2 w sprawie „finansowania działalności operacyjnej”. Węgierscy komuniści opracowali ”samodzielny system finansowania wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem i działalnością służbową […] attachatów wojskowych (rezydentur)”, bez wiedzy oraz udziału MSZ i ambasad. W tym celu w ramach VKF-2 powołano fikcyjne przedsiębiorstwo, które umieszczało w swoim budżecie część wydatków organów wywiadu, dysponowało własnym rachunkiem bankowym, dokonywało operacji finansowych (rozliczeń z instytucjami cywilnymi), zawierało umowy i służyło adresem itp. dla legalizacji dokumentów
 
Bułgaria – Zarząd Wywiadu Sztabu Generalnego (Razuznawatełno uprawlenie na Generałnija Sztab – RUGSZ), zwany też Zarządem Wywiadu MON (Razuznawatełno uprawlenie kym Ministerstwoto na narodnata otbrana
 
Oficerowie RUMNO pracowali na etatach niejawnych w MSZ, Ministerstwie Handlu Zagranicznego i Ministerstwie Transportu oraz w Bułgarskiej Agencji Telegraficznej – BTA
 
Jeszcze w roku 1984 Politbiuro podjęło decyzję o tworzeniu zagranicą przedsiębiorstw celem obejścia zakazów importu nowych technologii. Firmy te były kierowane przez oficerów PGU i wywiadu wojskowego – RUMNO
Oficerowie NTR I ZG i RUMNO pracowali pod przykryciem zagranicą i kierowali firmami handlu zagranicznego utworzonymi ze środków pozabudżetowych. Wielka część tych firm została później przez nich „sprywatyzowana”. W 1989 roku obrót tych firm wyniósł 700 mln dolarów.
Jak już podkreślono, oficerowie RUMNO razem z oficerami wywiadu cywilnego stanowili kadry firm tworzonych zagranicą od 1985 roku na mocy decyzji Politbiura z roku poprzedniego. Ich celem był zakup lub kradzież technologii obłożonych embargiem. Kierowali firmami handlu zagranicznego utworzonymi ze środków pozabudżetowych; razem z ludźmi PGU stanowili 70 proc pracowników central handlu zagranicznego, czyli byli odpowiednikiem Oddziału „Y” II Zarządu Sztabu Generalnego LWP.
 
Wiemy, że po 1972 r. gen. Wasil Zikułow, szef RUMNO (1967-1990), zbierał dla Sowietów materiał wywiadowczy przeciwko Rumunii.

RUMNO
 
Zarząd Wywiadu Strategicznego
Zarząd Wywiadu Operacyjno-Agenturalnego
Wydział 05 – Turcja
Wydział 06 – Grecja
Wydział 07 – NATO (państwa zachodnie)
Wydział 08 – nielegałowie
Zarząd Wywiadu Operacyjno-Taktycznego
Wydział RER – wywiad elektroniczny i radiotechniczny
Brygada „Osnaz” – działania specjane
LIR – laboratorium i badania łączności radiowej
Zarząd Wywiadu Pogranicznego
Służba „Informacja”
 Wydział „Kraje Bałkańskie”
Wydział „NATO – Kraje Zachodnie”
Wydział „Azja i Afryka”
Wydział „Technika Zbrojna i Bojowa”
Brygada „Specnaz” przy Wojskach Lądowych Bułgarskiej Armii Ludowej
Wydział „Kadry”
 
Rumunia - Direcţia de Informaţii a Armatei – DIA), poprzednio nazywana Sekcją II Wielkiego Sztabu Generalnego Armii (Secţia a II-a a Marelui Stat Major al Armatei
 
Do 1964 roku znajdowała się pod kontrolą GRU, podobnie jak inne wywiady wojskowe krajów wasalnych. Na kluczowych stanowiskach umieszczani byli oficerowie szkoleni w Sowietach. W 1978 roku funkcjonariusze tej kategorii, którzy najczęściej zajmowali stanowiska zastępców kierowników dyrekcji lub byli attachés militaires w Waszyngtonie, Pekinie i Moskwie, zostali usunięci z DIA, tak że w kierownictwie pozostali tylko oficerowie szkoleni w kraju. Dyrekcja ta posiadała swoich ludzi tylko na stanowiskach attachés militaires w Belgradzie, Berlinie, Budapeszcie i Rzymie. Próba zwiększenia ich liczby spotkała się z furią Eleny Ceauşescu
 
 

Autor publikacji: 
GEOPOLITYKA: